کتاب «مشورت و مشاوران در سنت و سیره پیشوایان» نوشته آقای سیدمحمود سامانی بوده و در سال ۱۳۸۷ به چاپ رسیده است. این کتاب ۲۰۰ صفحه ای در چهار فصل تهیه و تنظیم شده است. به جهت اهمیت موضوع مشورت، مؤلف این کتاب با جمعآوری روایات معصومان در این زمینه، به دستهبندی این اخبار و بررسی آنها پرداخته است.
هدف این پژوهش آن است که به دور از نزدیک شدن به مباحث کلامی (چون سازگاری مشاوره با عصمت اهل بیت علیهم السلام و …) نشان دهد که ایشان به تأسی از قرآن و رسول گرامی اسلام (ص) و نظر به اهمیت و سازندگی موضوع مشورت و آثاری که بر آن مترتب است، با انگیزه های مختلف در امور مهم گوناگون، اعم از موارد سیاسی، نظامی، اجتماعی و امور شخصی و خانوادگی، هم مشورت خواهی و هم مشورت دهی داشته اند. در گفتار آن حضرات نیز به ضرورت، اهمیت و فواید مشورت، اوصاف سلبی و اثباتی مشاوران و مطالب دیگری درباره رایزنی پرداخته شده است.
بخشی از کتاب «مشورت و مشاوران در سنت و سیره پیشوایان» به سیره معصومان در موضوع مشورت اختصاص دارد. فصل اول کتاب، کلیاتی در مفهوم مشورت، تاریخچه آن، مشورت در قرآن و سیره و سنت نبوی ارائه می دهد.
فصل دوم هم با عنوان «مشورت در گفتار پیشوایان»، ویژگیهای مشاور در نظر ایشان را دستهبندی کرده و روایاتی در این باب ذکر کرده است. از جمله مسائل مطرح شده در این فصل، مباحثی نظیر «نیاز به مشورت»، موارد منع مشورت»، وظایف مشاوران»، وظایف مشورت خواه» و «فواید و دستاوردهای مشاوره» می باشد.
فصل سوم دربارهمشورت خواهی پیشوایان است و از سیره و رفتار آنان درباره این موضوع بحث میکند. فصل چهارم کتاب که فصل پایانی این کتاب نیز است، به موضوع «مشورت دهی پیشوایان» اختصاص دارد. در این فصل مباحث مشورت دهی حضرت علی علیه السلام به پیامبر(ص)، حضرت زهرا(س)، خلفا و مردم ارائه گردیده است. همچنین مشورت دهی های دیگر امامان نیز بخش دیگر این فصل را تشکیل می دهد.