
پس از سقوط ساسانیان به دست مسلمانان، دین اسلام به تدریج وارد ایران شد. گستردگی این سرزمین و وجود شرایط سیاسی، دینی، اقتصادی و اجتماعی مختلف موجب شد حاکمان مسلمان در هریک از ادوار تاریخی، شیوهها و راهکارهای متفاوتی را برای فراخواندن طبقات مختلف جامعه ایرانی به دین اسلام برگزینند. در این پژوهش سیر تاریخی گروش، تأثیر رویکردهای حکومتگران مسلمان و تأثیر شرایط جغرافیایی ایران در روند گروش و شعائر و نشانههای گروش به دین اسلام تا ابتدای روی کار آمدن آل بویه (320ق) بررسی شد و این نتیجه به دست آمد که حکومتگران مسلمان بسته به شرایط موجود در قلمرو خود، هریک سهم بسزایی در گروش ایرانیان به دین اسلام ایفا کردند. همچنین ثابت شد که شرایط جغرافیایی ایران مانند آب و هوا، دسترسی به آب و خاک حاصلخیز، وجود موانع طبیعی مانند کوهها، جنگلها، کویرها و …، در خوشایند یا ناخوشایندبودن هر منطقه برای اسکان قبایل عرب مسلمان و در نتیجه تغییر دین ایرانیان تأثیرگذار بوده است. زمان و چگونگی فتح هر منطقه و دوری یا نزدیکی آن به مقر حکومت مسلمانان، تأثیر معناداری بر روند اسلام پذیری ایرانیان نهاد تا جایی که تا زمان روی کار آمدن آل بویه در سال 320ق بخش زیادی از مردم ایران به دین اسلام گرویدند.