یکی از جنبه‌های جدید مورد توجه پژوهشگران و محققان تاریخ، ورود به مباحث تاریخ نگاری و شناخت نگرش‌های تاریخی افراد است. اهمیت این شناخت از آن جهت است که عناصر تشکیل دهنده تاریخ نگاری حوزه اسلامی، بخش قابل توجهی از حوزه گسترده دانش و معرفت تاریخی را در برمی‌گیرد. در این میان حوزه تاریخ نگاری مغرب اسلامی از جمله مناطقی است که کمتر مورد توجه بوده است در حالیکه به لحاظ موضوع و روش تنظیم مطالب و اخبار، مغرب اسلامی را می‌توان در شمار مهمترین حوزه‌های تاریخنگاری اسلامی محسوب کرد.
اهمیت تاریخنگاری مقریزی سبب جلب توجه پژوهشگران غربی و عرب به آثار او شد آنهاخیلی دورتر از ما با آثار او آشنا گشتند و تحقیقات خود را آغاز نمودند. بخشی از این تحقیقات اختصاص به خود مقریزی دارد و اندکی از آنها در حاشیه به کتاب‌های مهم او چون «الخطط و اغاثه الامه» و اهمیت آنها در تاریخنگاری پرداخته‌اند.
این اثر بر آن نیست صرفاً به بیان ویژگی تاریخنگاری مقریزی بپردازد بلکه با استفاده از ادبیات فلسفه تاریخ آثار مؤلف را از آن طریق باز نمایی کند. البته ذکر این نکته را نباید مورد غفلت قرار داد که فلسفه تاریخ به معنای امروزی آن علمی است متأخر و متعلق به قرون جدید اما این اثر بر این فرضیه بنا شده که مورخان متقدم در دوران گذشته که هنوز پایه‌های علم فلسفه تاریخ بنا نشده است با درک فلسفی از تاریخ و جهان پیرامونشان علم تاریخ را جهت دادند و از شیوه‌های مرسوم روایت نگارانه فاصله گرفتند. این اثر شاید آغازی بر بررسی‌های جدید آثار تاریخنگاران مسلمان از دریچه فلسفه تاریخ باشد تا بتوان میراث غنی و ارزشمند گذشته مسلمانان را مورد بازنمایی قرار داد.