دوایت. م. دونالدسن، نویسنده کتاب حاضر، اهل انگلستان و فارغالتحصیل مدرسه تبلیغات کندى در هارتفورداست که مدت شانزده سال در ایران و مشهد سکونت داشته و همراه همسرش به برخى سرزمینهاى اسلامى سفر کرده است. او آثار متعددی درباره تاریخ اسلام دارد که کتاب حاضر یکی از مهم‌ترین آثار اوست.
مؤلف خود نام دوم کتاب را «تاریخ اسلام در ایران و عراق» نهاده، و انتشارات مشهور لوزاک لندن آن را به عنوان جلد ششم از سرى کتب درباره مطالعات ادیان شرقى منتشر کرده است. این کتاب را ـ که مهم‌ترین اثر دونالدسن است ـ مىتوان شامل یک دوره فرهنگ، تاریخ سیاسى، کتابشناسى، عالمان شیعه، فرق انحرافى، مباحث عمده کلامى و… دانست. گرچه دکتر زرینکوب و ساندرز آن را سطحى و غیرانتقادى مىدانند؛ ولى به شهادت دکتر نصر، کتاب فوق هنوز در مطالعات شیعه امامیه مستند و مرجع است، و به گمان مترجم عربى آن، نخستین اثر به زبانهاى غربى درباره شیعه امامیه مىباشد.
دونالدسن علت تحقیق خویش درباره شیعه را سخن ادوارد براون (تاریخ ادبیات ایران در عصر جدید، ص ۴۱۸) مىداند که در آنجا براون از نبود یا کمبود منابع و مآخذ غربى درباره شیعه گلهمند است؛ لذا دونالدسن دست به کار شده، کوشید تا زمینه آشنایى افراد بىاطلاع از شیعه را فراهم کند. البته در کار او خطاهاى لفظى و معنوى فراوانى هست؛ اما حاصل تشویق و راهنمایى برخى خاورشناسان نامدار چون نیکلسون، جکسون، ساموئل زویمر، دکتر رابرت اسپیر و دیگران است. بخشهایى از کتاب را مىتوان دنباله سنّت سفرنامهنویسى در غرب دانست؛ امّا مؤلف با رویکردى سنّىمآبانه، روایى و گاهى اندکى تحلیلى، سعى در انجام کارى علمى داشته است. روایى بودن کتاب هم در عین این که ضعف دونالدسن مىباشد، از محاسن او است؛ چون وى یکسره کوشیده است تا بیشتر به منابع و مراجع تاریخى ـ حدیثى شیعه استناد کند؛ حال کوشش او چقدر موفق بوده و بار علمى همراه داشته؟ سخن دیگرى است.
کتاب در ۳۳ فصل تدوین شده و داراى کتابشناسى مراجع غربى، عربى، فارسى و نمایه است. ابتدا مؤلف پس از دیباچهاى مختصر، مقدمهاى آورده که از خطاهاى او در این بخش، مقایسه کار پیامبر9 با فیصل، حاکم سعودى است. البته این قیاس براى تقریب ذهنى، خالى از فایده نیست؛ ولى مؤلف رویکرد سنّى مآبانه خویش را در این مقدمه جدا به نمایش گذاشته، پارهاى داورىهاى ناروا کرده است. فصول کتاب به این شرح مىباشد: مسئله جانشینى؛ نزاع بر سر آن و طرح بحث غدیر خم؛ غاصبان سهگانه؛ على7، خلیفه چهارم؛ على7 امام اول (در اینجا روش مؤلف، شیعه مدارانهتر شده است؛ اما چه در این فصل و چه در فصول دیگر، بر مباحثى غیر علمى تأکید فراوان مىورزد.) مقبره على7 در نجف (و بحث تاریخى ـ جغرافیایى از این شهر که در این نوع فصول مربوط به شهرهاى متبرکه، مؤلف از زیارتنامهها و تحلیل آنها بسیار سود برده، سخن از عتبات عالیات و دیگر اماکن متبرکه را به مباحث خاص شیعه و حتى وقایع سیاسى ایران پیوند مىزند)؛ حسن7 خلیفه مستعفى (دونالدسن در این فصل بسیار به خطا رفته است.)؛ امام حسین7 (متأسفانه در این فصل محقق آگاهانه حادثه کربلا را بسیار بد و با جملاتى بریده بریده و نامربوط نقل مىکند.)؛ کربلا مشهورترین مشهد شیعه (ضمن پیروى از سبک نگارش فصل پنجم و آوردن برخى تصاویر و نقشهها چه در این فصل و چه در فصل شانزدهم)؛ امام زینالعابدین7 (مؤلف در تعلیل ظهور فرق درون شیعى در زمان امام7، بسیار خرافى و غیر علمى عمل کرده است.)؛ امام محمد باقر7؛ ظهور عباسیان؛ امام جعفر صادق7؛ مدینه، شهر رسولاللّه9 و آل ایشان؛ امام موسى کاظم7؛ امام رضا7 و ورود حضرت در سیاست (که طبق معمول، مؤلف این مسئله را ضعیف و ناقص مطرح کرده است)؛ مرقد امام رضا7 در مشهد (که به دلیل سکونت چندین ساله دونالدسن و همسرش در این شهر، مطالب فراوانى درباره‌ی مشهد آورده است)؛ امام محمد تقى7؛ کاظمین؛ امام على نقى7؛ امام حسن عسکرى7؛ امام غایب منتظر7؛ سامرّا؛ نوّاب چهارگانه حضرت حجّت7؛ زیارت مزار امامزادهها (مانند حضرت معصومه3 در قم و حضرت عبدالعظیم7 در رى و…)؛ دیگر اماکن زیارتى شیعه (مانند قبور اصحاب، سنگهایى با جاى پاى ائمه، قبور شعرا، دانشمندان و عرفا)؛ ظهور آلبویه (و رسمیت یافتن شیعه در این عصر که البته پیش از این، مؤلف در فصل شانزدهم و دیگر فصول مربوط، اشارهاى به نقش الجایتو و صفویه در این باره نیز دارد)؛ نخستین کتب حدیثى شیعه (همراه تطبیق مفاد آنها با یکدیگر)؛ علما و متکلمان متأخر شیعه؛ اندیشه امامت؛ عصمت پیامبران و ائمه؛ منشأ اندیشه اسلامى عصمت؛ شفاعت پیامبر و ائمه؛ شکلگیرى فرقههایى نظیر شیخیه، بابیه و… .
تحقیق او حاوى خطاهایى نیز هست که در مقدمه کتاب توضیح داده شده است.