اهل‏بیت‏ علیهم السلام در آثار دانشمندان اندلس؛ حمیدرضا مطهرى. سال نشر ۱۳۹۶

دانشمندان اندلس مانند دیگر ساکنان این سرزمین به خاندان پیامبر9 به دیده احترام نگریسته و با چنین دیدگاهی اخبار آنان را منعکس کرده‌اند. البته میزان توجه به اهل بیت: و انعکاس اخبار مربوط به آنها و نیز نوع نگاه به آنان تابع شرایط سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، زمانی و مکانی بوده و عوامل فراوانی در نوع نگاه ساکنان اندلس و به ویژه دانشمندان آن خطه به اهل بیت: نقش داشت. سلطه امویان بر آنجا و دشمنی آنان با علویان و جریان‌های منسوب به آنها و نیز گسترش مذهب مالکی، سرکوب اندیشه‌های متمایل به اهل بیت: را به دنبال داشته و اجازه ظهور و بروز به آنان داده نمی‌شد. در چنین فضایی دانشمندان هم یا به دلیل هم فکری با جریان سیاسی، مذهبی حاکم و یا به خاطر ترس از آن، توجه چندانی به نشر اندیشه‌ها و گرایش‌های هم سو با اهل بیت: نداشتند. اما در لایه‌های پنهان افکار آنان و عموم جامعه تمایل به سوی خاندان پیامبر9 وجود داشت و هرگاه فرصت پیدا می‌کرد خود را نشان می‌داد چنان که پس از سقوط امویان و شکل‌گیری حکومت حمودیان علوی نسب به یکباره شاعران فراوانی به دربار آنان روی کرده و اشعاری سروده و تقدیم آنان کردند که نه تنها بیانگر دوستی و علاقه آنان به خاندان رسول خدا9 بود بلکه گاه تصریح در تشیع آنان داشت. دانشمندان و نویسندگان دیگر نیز اگر چه از دوران قبل دیدگاه احترام آمیزی نسبت به خاندان رسول خدا9 داشته و از آنان به نیکی یاد کرده‌اند اما پس از سقوط امویان این مهم نمود بیشتری داشته و در آثار مختلف تفسیری، روایی، فقهی و اصولی، تاریخی، عرفانی  و ادبی خود را نشان داده است. البته تفاوت‌هایی در نوع نگاه گروه‌های مختلف دیده می‌شود. محدثان و مفسران و مورخان بیشتر تحت تأثیر جریان‌های سیاسی و مذهبی قرار داشتند و گزارش‌ها و روایات آنان درباره اهل بیت: دارای رنگ و بو  و جهت‌گیری سیاسی و مذهبی بیشتری است در حالی که شاعران و عرفا و صوفیان کمتر تحت تأثیر چنین جریانی قرار داشتند و اظهار ارادت آنان به اهل بیت: نسبت به دیگران بیشتر است این پژوهش ضمن اشاره به وضعیت سیاسی و مذهبی اندلس تلاش می‌کند تا میزان توجه و نوع نگاه اندیشمندان اندلس به خاندان پیامبر9 را با توجه به آثار آنان بررسی و تبیین نماید.