متون حک شده بر سکه‌ها یکی از مهمترین منابع در بازشناسی وضعیت سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی دورههای مختلف تاریخی هستند و میتوانند به عنوان یکی از بهترین سندهای تاریخی، نقش موثری در پژوهش‌های تاریخی ایفاء کنند. این متون همچنین، نقش بسزائی در بازشناسی تحولات مذهبی در طول تاریخ دارند و اطلاعات روشن و با ارزشی از اعتقاداتِ دینی و مذهبی دورههای مختلف را نشان میدهند و تاریخ و چگونگی بسیاری از تحولات مذهبی را روشن و آشکار میسازند.
میتوان از «دانش سکه شناسی» در بررسی تحولات تاریخ تشیع در ایران نیز بهرههای بسیار برد زیرا اعتقادات و مفاهیم و شعائر شیعی، نظیر کلام «علی ولی الله»، نام ائمه فرق مختلف شیعی(دوازده امامی، زیدیه و اسماعیلیه) و همچنین برخی شعارهای مذهبی ـ سیاسی و آیات قرآن (که تفسیر آنها معطوف به تشیع و شیعیان و اهل بیت: شده است)، بر روی برخی از سکههای ایران در دوران اسلامی بازتاب یافته‌اند.
مسئله پژوهش حاضر بررسی تاریخ تشیع در ایران (از قرن دوم تا دهم هجری) بر مبنای دانش سکه شناسی است. بر این اساس پس از بیان کلیاتی در باب مفاهیم «تشیع»، «سکه» و «سکه شناسی»، اعتقادات و مفاهیم و شعائر شیعی حک شده بر سکههای «عبدالله بن معاویه»، «ابومسلم خراسانی»، «ولایت‌عهدی امام رضا7»، «علویان طبرستان»، «آل مسافر(سَلّاریان)»، «آل بویه»، «باوندیان طبرستان»، «دولت اسماعیلیه نزاری ایران»، «ایلخانیان»، «آل جلایر»، «سربداران»، «مرعشیان»، «آل کیا»، «قراقویونلوها»، «آق قویونلوها» و «مشعشعیان»، توصیف، بررسی و تحلیل شده‌اند.
هدف این پژوهش، که با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و کاربرد مطالعات کتابخانهای انجام شده، نشان دادن نقش دانش «سکه شناسی» در مطالعات تاریخ تشیع در ایران است.
نتایج تحقیق نشان میدهد استفاده از یافتههای سکهشناسی میتواند نقش موثری در مطالعات تاریخ تشیع در ایران ایفاء کند و دریچههایی نو در تحقیقات مربوط به این نوع پژوهشها از تاریخ ایران، پیش روی محققان و علاقه مندان به این موضوع باز نماید.