کتاب حاضر در پی بررسی و تبیین ابعاد سیره و سیاست مالی و اقتصادی امام علی علیه السلام است و در صدد پاسخگویی به سؤالات گوناگون از جمله درباره منابع درآمد دولت اسلامی، منابع جدید درآمد، مقایسه نظر امام با نظر رسول خدا (ص) و خلفا درباره بیتالمال، تدابیر و راهکارهای جمعآوری اموال، نگهداری بیتالمال، چگونگی مصرف و موارد آن، چگونگی مواجهه با کسری بودجه و مباحث دیگر است.
نویسنده بر آن است که منابع مالی حکومت امام علی علیه السلام به منابع ثابت و متغیر تقسیم میشود. خمس و زکات از منابع مهم ثابت درآمد بیتالمال، و جزیه و خراج و برخی مالیاتهای خاص حکومتی، از منابع متغیر به شمار میرفتند. آن حضرت که اهتمام ویژهای در احیا و اجرای سیره نبوی داشت، در امور حکومتی و اقتصادی و مالی و بیتالمال نیز در همین مسیر قرار داشت. او در عین توجه به سیره نبوی، شرایط و مصلحت عمومی جامعه را هم در نظر داشت. گاهی به اقتضای شرایط مالیات جدیدی وضع میکرد، گاهی آن را تخفیف میداد یا میبخشید. آن حضرت برای جلوگیری از تضییع حقوق مردم و بیتالمال، در گزینش کارگزاران بسیار دقت میکرد و حتی به پیشینه دینی، شغلی و خانوادگی آنان توجه داشت. او کارگزاران را به رعایت تقوا و آداب اسلامی و رفتار مناسب با مالیات دهندگان توصیه میفرمود و بخشی از اموال بدون تأخیر و به دور از تبعیض در میان مردم تقسیم و بخشی دیگر صرف امور فرهنگی، اقتصادی و حکومتی میشد. آن حضرت سیاست تشویق و تنبیه را علاوه بر کارگزاران، درباره مؤدیان مالیات نیز اجرا میکرد. افزایش منابع و ساماندهی بیتالمال مورد توجه او بود. آن حضرت به امر خدمترسانی و احیای منابع درآمد مانند زمینهای کشاورزی، عمران قناتها، کاروانسراها و مشارکت بخش خصوصی نیز توجه داشت. آن حضرت برای حفظ صحیح و مصرف درست بیتالمال، ناظرانی هم بر کارگزاران تعیین کرده بود.