این پژوهش بر آن است تا تحولات سیره نگاری را از صدر اسلام تا پایان عصر عباسی گزارش کند و تألیفات موجود در این زمینه را طبقه بندی و ارزیابی نماید و سهم هریک از این تألیفات را در تحول سیره نگاری نشان دهد.
این کتاب ابتدا به بررسی معنای سیره و سیر تحول این واژه می‌پردازد. سپس به منابع اولیه سیره یعنی قرآن کریم و اسناد و مکتوبات باز مانده از پیامبر (ص) اشاره می‌کند و در ادامه به نگارش‌های صحابه و تابعان و اتباع تابعان و ویژگی‌های این نوشتارها به طور گسترده اشاره می‌کند. آنگاه به بررسی کتاب‌هایی می‌پردازد که برای نخستین بار به طور جامع از ولادت تا وفات، سیره آن حضرت را نگاشته‌اند. سیره «ابن اسحاق» و «ابن هشام» از مهمترین نوشته‌ها در این زمینه به شمار می‌آیند. کتاب به طور مستوفی درمورد جایگاه و نقش این دو کتاب در تحول سیره نگاری بحث کرده است. سپس مؤلّف کتاب به بررسی سیره‌هایی می‌پردازد که شیوه مختصر نویسی در سیره را بر گزیده‌اند. وی نقش این کتاب‌ها را در تحول سیره نگاری به تفصیل مورد مداقه قرار داده است.
از مباحث دیگر این کتاب توجه به برخی از کتب مهم عمومی تاریخ است که بخشی از کتاب خود را به گزارش سیره پیامبر (ص) اختصاص داده‌اند که به عنوان نمونه میتوان به تاریخ طبری، تاریخ یعقوبی و نوشته‌های مسعودی در این زمینه اشاره کرد.
در تمدن اسلامی کتبی با عنوان طبقات و تراجم به رشته تحریر در آمده‌اند. مؤلفان این گونه از کتاب‌ها بخشی از کتاب خود را به مباحث سیره اختصاص داده‌اند. مؤلّف کتاب ضمن نقد و بررسی این گونه از کتاب‌ها، مزایا، معایب و تأثیر آن‌ها را در تحول سیره نگاری به طور مشروح گزارش کرده است.
مبحث بعدی در این کتاب تک نگاری‌های مربوط به موضوعات خاص سیره پیامبر (ص) است. تک نگاری‌هایی با مضامینی همچون ولادت، بستگان، اهل بیت، همسران و فرزندان آن حضرت مورد بررسی قرار گرفته‌اند. پیامبر (ص) دارای ویژگی‌های خاص روحی و اخلاقی بوده است که کتاب‌هایی با عنوان «شمایل النبی» به این بُعد از سیره نبوی پرداخته‌اند. مؤلّف کتاب، تمامی نگاشته‌های موجود در این زمینه را با دید انتقادی بررسی کرده است. سپس وی به کتاب‌هایی می‌پردازد که در مورد غزوات پیامبر (ص) به رشته تحریر در آمده‌اند و از آن میان مغازی واقدی را با تفصیل گزارش نموده است. بررسی مصنفاتی که با عنوان «اعلام النبوه» و یا «دلائل النبوه» نگاشته شده‌اند و همچنین بررسی کتاب‌هایی که به ویژگی‌های اختصاصی پیامبر (ص) با عنوان «خصائص الرسول» پرداخته‌اند، مباحث پایانی کتاب را تشکیل می‌دهند.