
تشیع در طول دوران خود همواره با فراز و نشیبهای متعدد همراه بوده و در مناطق مختلف حضوری گسترده داشتند. برخی مناطق در اقلیت و بعضی مناطق اکثریت و غالب بودند. چگونگی حضور و پراکندگی شیعیان از موضوعاتی است که در پژوهشهای مختلف بدان اشاره شده است. یکی از روشهای شناخت جایگاه، وضعیت و پراکندگی جغرافیایی شیعیان آشنایی با عالمان و دانشمندان شیعی و محل نشو و نما و زندگانی آنان است و این مهم بر اساس کتابهای بردارندهی شرح حال آنان قابل دریافت است.
اهمیت اثبات وجود تشیع در مناطق مختلف در قرون نخستین (که از راه معرفى و شناسایى رجال شیعه در سرزمینهاى مختلف و ادوار گذشته تحقق مىیابد) و نیاز محققان و پژوهشگران به داشتن تصویرى روشن از جوامع شیعى از آغاز تا سده ششم هجرى بر کسى پوشیده نیست و چه بسا از این رهگذر بتوان به اوضاع سیاسى، فرهنگى و مذهبى شیعیان در سدههاى مزبور دست یافت.
کمتر منطقهاى است که در توالى قرون و اعصار نتوان اثر و نشان شیعه را در آن جا یافت. عالمان بزرگ شیعه نیز به این امر توجه داشته و از همان سدههای نخستین در صدد ثبت و ضبط اسامی، شرح حال راویان و محدثان و ارزیابی شخصیت آنان بودهاند.
در این کتاب در لابهلاى کتابهاى رجالى مناطقى که شیعه از آن مناطق برخاسته یا زندگى کرده و یا منسوب به آن بوده است، از آغاز قرن اول تا پایان قرن ششم هجرى قمرى مورد بررسی قرار گرفته است. در مرحلهى شخصیتنگارى با تفکیک شهرها و مشخص کردن قرنى که آن شخصیت در آن زیست مىکرده مبادرت به نگارش آن شد.
روش تنظیم شهرها، برپایهی ردیف الفباست. پس آنچه استخراج شده، شخصیتهاى شیعه هستند که در کتب رجال اصلى شیعه از آنها یاد شده و بر تشیع آنان تصریح شده و یا از منابع دیگر شیعه بودن آنها استفاده شده است. پایان دوره تاریخى این اسامى، عصر تألیف فهرست منتجب الدین (م585) است.
نامها و اسامى اشخاصى که در کتابهاى رجال برقى، رجال نجاشى، فهرست طوسى، معالم العلماء و فهرست منتجب الدین آمده است به عنوان شیعه تلقى کردهایم مگر این که مؤلفان کتابهاى مزبور برخلاف آن تصریح کرده باشند. نکته بایسته یادآورى آن است که مقصود ما از شیعه خصوص امامى مذهب نیست بلکه زیدى و اسماعیلى و … در صورتى که در کتب رجالى آمده باشد را نیز شامل مىشود.