
کتاب رویدادهای تاریخ اسلام ترجمه «احداث التاریخ الاسلامی بترتیب السنین» است اثر دکتر عبد السلام ترمانینی، نویسندهای سوری است و اطلاعات ارزشمندی را به اختصار در اختیار خواننده قرار میدهد. مؤلف، خود در توضیح عنوان کتاب، در پشت جلد آورده است «مشتمل بر مهمترین رویدادهاى تاریخ اسلامى به همراه زندگینامه مشهورترین شخصیتها و شناسایى جایگاهها و سرزمینهاست. اگر چه در مقدمه جلد اول و دوم این کتاب به برخی ویژگیها و کاستیهای آن اشاره شده اما از آنجا که ممکن است برخی پژوهشگران به آنها دسترسی نداشته یا از برخی جلدهای دیگر بهره ببرند یادآوری برخی نکات و ذکر ویژگیهای کلی کتاب ضروری مینماید.
نویسنده در آغاز جلد نخست، کلیاتی از تاریخ اسلام را در شش محور ذیل عنوان «مقدمهای بر سیر حوادث» آورده است تا نشان دهد چه رویدادهایی در فراز و فرود تاریخ اسلام مؤثر بوده است. در محور نخست با عنوان «حوادث سده پیش از هجرت» ضمن اشاره به تاریخ ایران و روم و عصر جاهلی، از تولد، بعثت و هجرت پیامبر9 سخن گفته است. «رویدادهای عصر پیامبر از هجرت تا وفات»، دومین عنوان این قسمت است که با اشاره به وضعیت یثرب پیش از هجرت پیامبر9 به ساختن مسجد، توطئه یهودیان و پیمان شکنی و جنگهای آنان با پیامبر9، صلح حدیبیه، عمره القضا، نامههای پیامبر به امرا و پادشاهان، فتح مکه، غزوه تبوک و حجهالوداع پرداخته است. سومین عنوان «مسأله خلافت» است. جریان سقیفه، موضع بنی هاشم و بنی امیه نسبت به حکومت ابوبکر، جانشینی عمر و شورای او، انتخاب عثمان توسط عبدالرحمن بن عوف، خلافت امام علی7، وقایع عصرایشان، جنگهای جمل، صفین و نهروان و سرانجام پذیرش صلح از جانب امام حسن7 از مهمترین نکاتی است که در این قسمت بدانها اشاره شده و در ادامه به خلافت بنیامیه و پیامدهای آن و سپس به فرقههای مختلف آن دوره پرداخته است.
«روند فتوحات اسلامی»، «قیامها در دوران امویان» و در نهایت «قیامها و حملات در دوره اول خلافت عباسیان و پیامدهای آن» مهمترین محورهای مقدمه نسبتاً طولانی کتاب است.
نویسنده پس از آن، رویدادهای تاریخ اسلام را بر اساس سالشمار و از سال نخست پیگرفته است. دو نوع دسته بندی در ارائه مطالب دیده میشود که هر دو بر اساس سالشمار است. ابتدا در یک دسته بندی کلّی رخدادها را در یک دوره ده ساله در نظر گرفته و سپس در ضمن آن وقایع مهم هر سال را ارائه کرده است.
نویسنده در بیان وقایع هر سال ابتدا فهرستی از مهمترین رخدادها که عمدتاً سیاسی هستند را ذکر کرده سپس نام درگذشتگان آن سال و در نهایت هم توضیح و شرح حال آنها را ارائه کرده و ارجاعات و منابع را در پایان مطالب و رویدادهای هر سال آورده است. جلد اول حوادث را تا پایان نیمه اول قرن سوم و جلد دوم از نیمه دوم آن قرن تا پایان قرن پنجم هجری را در بر دارند و جلد سوم رخدادهای آغاز قرن ششم تا ۷۵۰ هجری را بررسی کرده و جلد چهارم نیز حوادث را تا پایان قرن دهم پیگیری میکند.