
این کتاب تألیف پژوهشگر توانمند، آقای محمدهادی خالقی است. در باور تمامی مسلمانان (چه شیعه و چه سنی) متون دینی، به ویژه قرآن بر ضرورت علاقهمندی و حرمت گذاری به اهل بیت رسول خدا (ص) تأکید فراوان دارد و حتی برای آنان حقوقی ویژه در نظر گرفته شده و دستهای از بهرهمندیهای مادی از آنان سلب گردیده است و به طور طبیعی رسیدگی به امور اینان تنها در پرتو سازمانی تعریف شده قابل تحقق بود. بر این اساس، دستگاه نقابت از نو سر برآورد و دستهای از بزرگان و دانشمندان به عنوان نقیب وارد کار گردیدند و وظایف آنان پرداخت مقرری بنیهاشم از بیت المال، تصدی داوری و امور حسبه، دفاع از حقوق و حریم آنان و نیز حفظ نسب و حسب آنها بود.
نقابت به معنى «سرپرستى و ریاست» است و دیوان نقابت، بر آن بخش از تشکیلات سیاسى ـ ادارى حکومت عباسیان اطلاق مىشد که در نیمه نخست قرن سوم هجرى شکل گرفت و وظیفه سرپرستى سادات (بنى هاشم) را به عهده داشت. خلیفه یا سلطان، از میان شخصیتهاى صالح، عالم و مقبول بنىهاشم، سرپرستى براى تمامى سادات سرزمینهاى زیر فرمان خود برمىگزید که «نقیب النقبا» نامیده مىشد و اداره دیوان نقابت و انتخاب نقیبان شهرها، محلّهها و قبایل بر عهده او بود. هر نقیب، موظف به پرداخت مقررى ماهانه، حفظ انساب و صیانت از شأن سادات تحت سرپرستى خود بود که بر تحصیل، ازدواج، اشتغال و معاش آنان نظارت داشت و از حقوق آنها در دادگاهها و دیگر دیوانها دفاع مىکرد. این تشکیلات، از ترکستان چین در شرق تا اندلس در غرب جهان اسلام، دامن گسترد و پس از عباسیان نیز قرنها در دولتهاى مختلف اسلامى دوام آورد.